Lintopdrachten overslaan
Verdergaan naar hoofdinhoud
Uitgebreid zoeken
Organische meststoffen
Vormen van mestverwerking en mestbewerking

Dierlijke mest kan worden bewerkt en verwerkt. Bij mestverwerking is er sprake van een onomkeerbaar proces. Het bewerken van mest is daarentegen ongedaan te maken. Bij de bewerking en verwerking van dierlijke mest ontstaan diverse tussen- en eindproducten. Die kunnen worden afgezet als meststof, bijvoorbeeld digestaat, mineralenconcentraat en de dunne en dikke fractie.

Mestverwerking
Het bekendste proces van mestverwerking is het vergisten van mest. Bij het vergisten wordt onder zuurstofloze omstandigheden met micro-organismen organische stof afgebroken tot biogas. De energieopbrengst kan aanmerkelijk worden verhoogd door energierijke organische stoffen (voer- en gewasresten of vetten) toe te voegen. Dit heet co-vergisting.

Digestaat is het product (drijfmest) dat overblijft na het (co)vergisten van dierlijke mest in biogasinstallaties. Het essentiële verschil tussen digestaat en gewone drijfmest is de grotere landbouwkundige waarde van digestaat. De stikstofwerking is hoger en het bevat een groter deel direct opneembare nutriënten. In digestaat zitten ook beduidend minder bacteriën, schimmels en onkruidzaden. Deze zijn tijdens het vergistingsproces gedood.

Als digestaat voor ten minste 50% uit uitwerpselen van dieren bestaat, dan wordt het volledig gezien als dierlijke mest. Dit betekent dat de regels voor gebruik, vervoer, handel en opslag van dierlijke mest gelden.

Mestbewerking
Het bekendste proces van mestbewerking is het scheiden van mest in een dikke en een dunne fractie. Het scheiden van mest is mogelijk via vier principes, die hieronder worden benoemd.

Mechanische scheiding
Mechanische scheiding kan plaatsvinden op basis van deeltjesgrootte, bijvoorbeeld zeven of filteren. Centrifugeren is mechanische scheiding op basis van de soortelijke massa van deeltjes. Scheiden op basis van viscositeit van de mest gebeurt met behulp van een zeefbandpers. Na het scheiden hoopt de organische stof en de fosfaat zich met name op in de dikke fractie. De dunne fractie is bruikbaar als vloeibare meststof of als uitgangsproduct voor verdere bewerking. ​

 Indicatieve samenstelling fracties na scheiding van diverse mestsoorten
 Samenstelling (kg/ton)N  P2O5  K2O  Drogestof  
  mestdik dunmestdik dunmestdik dunmestdik dun
Vleesvarkensdrijfmest
 Mechanische scheiding7,296,84,25,83,97,27,27,29018068
- centrifuge7,296,84,319,61,57,27,27,29027058
 - centrifuge + vlokkemiddel7,210,16,84,414,30,87,27,27,29025236
- primaire scheiding (bolle band)nvt114,4nvt6,90.5nvt8,15,9nvt25027
 - strofilter7,212,85,84,213,41,97,257,79031434
Zeugenmest
 - centrifuge4,26,73,436,61,84,34,34,35513229
Rundveedrijfmest
 - centrifuge4,94,94,91,83,41,16,876,79018352
- primaire scheiding (sleufvloer)nvt4,82,2nvt2,40,2nvt3,14,5nvt14922

 

  Mineralenconcentraat   
 ParameterGemiddelde concentraat varkensdrijfmestGemiddelde concentraat runderdrijfmestEenheid
 Soortelijk gewicht1,031,06kg/l
Organische stof (berekend)3390,9g/kg
 pH7,957,01 
 Stikstof totaal6,9911g N/kg
Ammonium-N6,2710,5g N/kg
 Fosfor0,180,27g P/kg
Kalium7,3315,7g K/kg
 Calcium0,230,34g Ca/kg
Magnesium0,090,06g Mg/kg
 Natrium1,772,06g Na/kg
Zwavel1,0715,4g S/kg
 Sulfaat2,9139,3g SO42-/kg
 B2,954,36g B/kg
Cu1,340,03g Cu/kg
 Fe27,47,5g Fe/kg
Mn2,210,051g Mn/kg
 Mo0,030,01g Mo/kg
Zn6,970,46g Zn/kg
 Co0,090,01g Co/kg

 

Op dit moment zijn mineralenconcentraten wettelijk nog niet algemeen toegestaan als kunstmestvervanger, op enkele proefpilots na.

Struviet
Behalve mineralenconcentraat heeft ook struviet (ammoniummagnesiumfosfaat) potentie als meststof. Struviet wordt gemaakt door drijfmest eerst te scheiden in een dikke en dunne fractie. De dunne fractie wordt vervolgens verder gebruikt. Hiervan wordt de pH verhoogd en er wordt magnesium en fosfaat toegevoegd om de juiste verhouding Mg, NH4 en PO4 te krijgen. Na bezinking krijg je struvietslib - magnesium ammonium fosfaat (MAP) - en een restant dunne fractie. In dit restant dunne fractie is ongeveer 90% van de N en P verwijderd. Dit restant kan op bouwland worden uitgereden. Houdt wel rekening met de aanwendingslimieten van andere aanwezige zouten, bijvoorbeeld kalium.

Het MAP-slib is eventueel nog verder te verwerken tot een zuivere ammoniakoplossing, zodat het fosfaat herbruikbaar is in het proces van struviet maken. Het MAP-slib bevat na droging organische stof, 25 tot 80% MAP en is prima inzetbaar als langzaamwerkende NP-meststof.

Spuiwater
Spuiwater (spuiloog) is een vloeibare meststof afkomstig uit luchtwassers van intensieve veehouderijbedrijven. Op die bedrijven wordt de ventilatielucht uit de stallen door een luchtwasser met bijvoorbeeld zwavelzuur geleid. De in de ventilatielucht aanwezige ammoniak gaat met het zwavelzuur een reactie aan waardoor stikstof in de vloeistof achterblijft. De ventilatielucht verlaat daarna dus geschoond de stal. Voor een goede werking moet de luchtwasser regelmatig ververst worden met nieuw zwavelzuur. De afgevoerde vloeistof noemen we spuiwater. Dit bevat een klein beetje zwavelzuur en veel ammoniumsulfaat. Luchtwassers zijn er in verschillende hoedanigheden. Het principe bij allen is echter gelijk. Ammoniak wordt uit de lucht ‘gewassen’ en omgezet in ammoniumstikstof. De afgevoerde vloeistof bevat ongeveer 8% N.

Uit onderzoek blijkt dat spuiwater een vergelijkbare landbouwkundige werking heeft als mineralenconcentraat. Ook blijkt uit onderzoek op grasland dat spuiwater toegepast als aanvullende vloeibare N-meststof en in combinatie met drijfmest goede drogestofopbrengsten genereert. De nawerking van spuiwater is gering.

Bronnen 

  • Melse, R., Buisonjé, F. de, Verdoes, N. & Willers, H. (2004). Quick scan van be- en 
    verwerkingstechnieken voor dierlijke mest. Wageningen UR. 
  • Schröder, J., Uenk, D. & Middelkoop, J. van. (2007). Bemestingswaarde van mestscheidingsproducten: theorie en praktijk. Wageningen UR
  • CZAV. Mestbewerking en -verwerking. 
Organische meststoffen;Eigenschappen;Dierlijke mest;
gerelateerd