Lintopdrachten overslaan
Verdergaan naar hoofdinhoud
Uitgebreid zoeken
u bevindt zich: Home
Laat weers- en bodemomstandigheden leidend zijn bij meststofkeuze (vroege) voorjaar

Stikstof is een van de belangrijkste voedingsstoffen voor een gewas. Maar stikstof is niet 'gewoon' stikstof. Nitraat, ammonium en ureum hebben elk hun eigen werking en waarde. En alsof dat al niet genoeg keuze is kan de stikstof ook nog eens 'ingepakt' worden met een andere werking tot gevolg. Kennis over de werking en onderlinge verschillen helpt bij de kunstmestkeuze, of deze nu voor het vroege voorjaar of later in het seizoen is.  

Stikstofvormen en opname door de plant
Alle bekende stikstofhoudende kunstmesten verschillen in essentie vooral door de vorm waarin de stikstof in het product aanwezig is: nitraat (NO3-), ammonium (NH4+) of amide (ureum). Planten nemen bij voorkeur stikstof op in de vorm van nitraat. Nitraat is na toediening direct en volledig beschikbaar als plantenvoeding. Via onttrekking van bodemvocht door de plantenwortels wordt automatisch ook het daarin aanwezige nitraat opgenomen. Voldoende bodemvocht is dus van groot belang. Nitraat is bovendien niet alleen een N-voedingsstof, maar bevordert ook de opname van nutriënten als calcium, magnesium en kalium.
Stikstof komt in organische mest en diverse soorten kunstmest ook voor als ammonium. Slechts een klein deel hiervan is direct door de plant opneembaar. Het merendeel van het ammonium moet door bodemleven eerst worden omgezet tot nitraat (nitrificatieproces). Door de positieve lading van ammonium (NH4+) hecht het zich aan de bodem. Dit vermindert de directe opname omdat de plantenwortels naar de ammoniumstikstof toe moeten groeien.
Amidestikstof (ureum) wordt niet rechtstreeks door plantwortels opgenomen, wel kan een klein deel rechtstreeks door het blad worden opgenomen bij toediening in vloeibare vorm. De opname van stikstof uit ureum bestaat uit twee delen. Allereerst wordt ureum in de bodem omgezet in ammonium (NH4+) door het enzym urease. Vervolgens wordt het ammonium grotendeels omgezet in nitriet en daarna in, door de plant goed opneembaar, nitraat (NO3-). Deze meertrapsraket resulteert in een tragere werking van ureumstikstof.


Tabel 1. Samenstelling bekende N-meststoffen met ter vergelijk organische mest





MeststofNitraat-NAmmonium-N
Amide-N
Organische gebonden N
Kalkammonsalpeter (27 N + 4 MgO; o.a. OCI Nutramon)
0,5
0,5


Urean (30 N; o.a. OCI Urean)
0,25
0,25
0,5

Ureum (46 N; o.a. OCI Ureum)


1

Ammonsulfaatsalpeter (26 N +14 S)
0,3
0,7

Zwavelzure ammoniak (21 N + 24 S; o.a. OCI ZA)

1

Ureum met coating 

1

Ureum met coating + KAS + ZA
(29 N + 8 S: OCI Exacote)
0,2
0,45
0,35

Rundveedrijfmest

0,5
0,5
Vaste rundveemest

0,14

0,84


Voorkom vervluchtiging of uitspoeling

Nitraat hecht zich vanwege zijn negatieve lading niet aan de bodem en kan zich via het bodemvocht gemakkelijk door de bodem verspreiden. Daardoor is het uitspoelingsgevoelig (zandgrond meer dan kleigrond). Nitraat kan ook vervluchtigen via het proces van denitrificatie. Hierbij zetten bacteriën nitraat om in stikstofgas en is daarom niet meer beschikbaar voor de plant.
Door de positieve lading is ammonium weinig uitspoelingsgevoelig omdat het zich hecht aan bodemdeeltjes. Maar in contact met de lucht en vooral in omstandigheden met een hoge pH, zoals kalkrijke gronden, wordt ammonium (zwak zuur) snel omgezet in ammoniakgas (NH3). De vervluchtiging op kleigrond is iets hoger dan op zandgronden.
Zoals eerder genoemd wordt amide in twee keer omgezet: Van amide naar ammonium en vervolgens in nitraat. Omdat er zuurconsumerende reacties optreden, stijgt de pH in de directe omgeving van de ureumkorrels met gevolg een grotere ammoniakvervluchtiging.
De toediening van amidestikstof levert de meeste ammoniakvervluchtiging op in vergelijk met ammonium en nitraat. Het gemiddelde NH3-verlies van ureum bedraagt in Europa 15 tot 20%, terwijl dit bij KAS ongeveer 2% is. In de bodem is ureumstikstof onder natte omstandigheden net zoals nitraat gevoelig voor uitspoeling.

Bron: OCI Agro


N Stikstof;
gerelateerd