Gewassen nemen overwegend nitraat op
De opname van stikstof door het gewas geschiedt overwegend (80-90%) in de vorm van nitraat. Waar andere stikstof vormen eerst omgezet moeten worden, is de nitraat-stikstof direkt beschikbaar voor de plant.
Ammonium stikstof moet eerst omgezet worden. Dit proces kost tijd, omdat het afhankelijk is van de temperatuur. Ammonium stikstof verplaatst zich niet in de bodem. Niet alle wortels komen zo in contact met deze stikstof. Ammoniumstikstof is in de bodem aan het klei-humus complex gebonden en daarmee onbeweeglijk. De wortel moet naar de stikstof toe groeien. In mest komt alleen ammoniumstikstof voor. Deze wordt geleidelijk omgezet in nitraatstikstof (zie tabel).
De omzettingssnelheid van ammonium-stikstof
De omzetting van ammoniumstikstof in nitraat is sterk afhankelijk van de bodemtemperatuur. De omzetting van 50% van de aanwezige ammonium naar nitraat neemt bij een bodemtemperatuur van 10º C 2 weken in beslag. Bij 20º C duurt de omzetting van 50% 1 week.
Meststoffen met nitrificatieremmer
Aan bepaalde meststoffen is een zogenoemde nitrificatieremmer toegevoegd. Deze chemische stof remt gedurende een bepaalde tijd de omzetting van de ammoniumstikstof in het product in nitraatstikstof. Doel van de toevoeging is om de kans op uitspoeling te verminderen. Neveneffect is dat de stikstof langer in ammoniumvorm blijft, terwijl het gewas een voorkeur heeft voor nitraatstikstof. Hierdoor kan een groeiremming ontstaan met lagere opbrengsten als resultaat. De vertraagde omzetting is afhankelijk van de soort chemische bijvoeging en de bodemtemperatuur.